Ölkəni seçin
1-ci sinifAzərbaycan diliƏlifba: samit səslər (1)

R r səsi və hərfi

Dərsin məqsədi: [r] səsini sözlərdə eşitmək, R r hərfini tanımaq, oxumaq və yazmaq.
← Əlifba: samit səslər (1)

Dərs haqqında

Bu dərsdə yeni samit səslə tanış oluruq: [r]. Onu sözlərdə tapır, hecalarda oxuyur və R r hərfini yazırıq.

Dərsin məqsədi: [r] səsini sözlərdə eşitmək, R r hərfini tanımaq, oxumaq və yazmaq.

Kitabda nə görəcəyik

Əlifba kitabında hərf adətən böyük şəkil, səs sxemi, hecalar və kiçik cümlə ilə verilir.

Dərsliklə əlaqə:

Bu, dərsliyin mətni deyil — mövzunun qısa təsviridir. Dəqiq səhifəni öz dərsliyinizdə yoxlayın.

Dərs addım-addım

  1. 1

    Tapmaca5 dəq

    Cavabı radio olan tapmaca.

  2. 2

    Səs8 dəq

    [r] səsini deyirik, güzgüyə baxırıq.

  3. 3

    Şəkillər8 dəq

    Səsi sözlərdə tapırıq.

  4. 4

    Hecalar8 dəq

    Lövhədə oxuyuruq.

  5. 5

    Yazı8 dəq

    R r hərfini yazırıq.

Gəl anlayaq

Şagird üçün Sadə dil

Tanış ol: R r!

Rr
Dilin ucu yuxarı dişlərin arxasında titrəyir.
radio
raket
arı
qar

Hecaları oxu

ra ro ru ri rə

Rəna radio dinləyir.

Bu dərsdəki terminlər

Altından xətt çəkilmiş sözə basın — izahı lüğətdə açılacaq.

Samit
Deyiləndə maneə olan səs: b, d, m, n…
Səs
Eşitdiyimiz və dediyimiz.
Söz
Mənası olan səslər birliyi.
Heca
Bir nəfəsdə deyilən hissə; hər hecada bir sait.
Hərf
Səsi yazmaq üçün işarə.
Əlifba
Dilin bütün hərfləri sıra ilə; Azərbaycan əlifbasında 32 hərf.
Cümlə
Fikir bildirən sözlər; böyük hərflə başlayır, nöqtə ilə bitir.

Daha dərinə

Elmi dil: daha böyük şagirdlər, valideynlər və müəllimlər üçün.

[r] titrək samitdir: dilin ucu bir neçə dəfə sürətlə titrəyir. Bu, uşaqlar üçün ən çətin səslərdən biridir və bəzən gec formalaşır.

Azərbaycan dilində [r] ilə başlayan köklü sözlər azdır; radio, raket kimi sözlərin çoxu başqa dillərdən gəlib. Ortada və sonda isə çox işlənir: arı, qar.

Oyna və yoxla

Sözdə [r] səsi var, yoxsa yox?

Dəftərdə belə yazırıq

  1. Bir sətir böyük R yaz.
  2. Bir sətir kiçik r yaz.
  3. Hecaları yaz: ra ro ru ri rə.
  4. Bir söz yaz: radio.

Dəftərdə sinif işi belə görünür

15 noyabr1Sinif işi2R R R r r r3ra ro ru ri rə4
Yazılış ardıcıllığı: 1 Tarix 2 Başlıq 3 Sətir 3: R R R r r r 4 Sətir 4: ra ro ru ri rə
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.

Dəftəri aç

Diqqət: tez-tez edilən səhvlər

Hərfi güzgü kimi yazmaq. Nümunəyə baxıb istiqaməti yoxla.
[r] əvəzinə [l] demək. Bu, 6–7 yaşda tez-tez olur. Uşağı utandırmayın; davam edərsə loqopedlə məsləhətləşin.

Həyatda harada lazımdır

  • Oxu: hər yeni hərf yeni sözlər açır.
  • Adlar: R böyük hərfi adların əvvəlində.
  • Yazı: sözləri hecalarla yazmaq.

Evdə edək

Əsas

  1. [r] səsi olan 3 əşyanın şəklini çək.
  2. Hecaları oxu və yaz: ra ro ru ri rə.

Çətin ⭐

  1. Cümləni oxu: «Rəna radio dinləyir.» Neçə dəfə r hərfi var?

Necə etməli

  1. Şəkil çəkməzdən əvvəl sözü yüksək səslə de.
  2. Hecanı iki dəfə oxu, sonra yaz.
  3. Çətin: böyük R hərfini də say.
Valideynlər üçün cavablar

Şəkillər fərqli ola bilər, məsələn: radio, raket, arı. ⭐ Cümlədə r hərfi 3 dəfədir.

Ev tapşırığının addım-addım həlli — Həlli göstər (əvvəlcə özün yoxla)
  1. Şəkillər

    1. Hər şəklin adını yüksək səslə de və [r] səsini eşit: radio, raket, arı, qar.
  2. Hecalar

    1. Hər hecanı əvvəl oxu, sonra yaz: ra ro ru ri rə.
  3. ⭐

    1. Cümlədə hər r hərfinin altından xətt çək və say.

Ev işi dəftərdə belə görünür

15 noyabr1Ev işi2ra ro ru ri rə3radio4
Yazılış ardıcıllığı: 1 Tarix 2 Başlıq 3 Sətir 3: ra ro ru ri rə 4 Sətir 4: radio
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.

Özünü yoxla