Ölkəni seçin
1-ci sinifAzərbaycan diliƏlifba: samit səslər (3)

Ç ç səsi və hərfi

Dərsin məqsədi: [ç] səsini sözlərdə eşitmək, Ç ç hərfini tanımaq, oxumaq və yazmaq.
← Əlifba: samit səslər (3)

Dərs haqqında

Bu dərsdə yeni samit səslə tanış oluruq: [ç]. Onu sözlərdə tapır, hecalarda oxuyur və Ç ç hərfini yazırıq.

Dərsin məqsədi: [ç] səsini sözlərdə eşitmək, Ç ç hərfini tanımaq, oxumaq və yazmaq.

Kitabda nə görəcəyik

Əlifba kitabında hərf adətən böyük şəkil, səs sxemi, hecalar və kiçik cümlə ilə verilir.

Dərsliklə əlaqə:

Bu, dərsliyin mətni deyil — mövzunun qısa təsviridir. Dəqiq səhifəni öz dərsliyinizdə yoxlayın.

Dərs addım-addım

  1. 1

    Tapmaca5 dəq

    Cavabı çay olan tapmaca.

  2. 2

    Səs8 dəq

    [ç] səsini deyirik, güzgüyə baxırıq.

  3. 3

    Şəkillər8 dəq

    Səsi sözlərdə tapırıq.

  4. 4

    Hecalar8 dəq

    Lövhədə oxuyuruq.

  5. 5

    Yazı8 dəq

    Ç ç hərfini yazırıq.

Gəl anlayaq

Şagird üçün Sadə dil

Tanış ol: Ç ç!

Çç
[c] kimi deyilir, amma boğaz titrəmir: «ç-ç-ç», qatar kimi.
çay
çanta
çiçək
çətir

Hecaları oxu

ça ço çu çi çə

Çinarə çay içir.

Bu dərsdəki terminlər

Altından xətt çəkilmiş sözə basın — izahı lüğətdə açılacaq.

Samit
Deyiləndə maneə olan səs: b, d, m, n…
Səs
Eşitdiyimiz və dediyimiz.
Söz
Mənası olan səslər birliyi.
Heca
Bir nəfəsdə deyilən hissə; hər hecada bir sait.
Hərf
Səsi yazmaq üçün işarə.
Əlifba
Dilin bütün hərfləri sıra ilə; Azərbaycan əlifbasında 32 hərf.
Cümlə
Fikir bildirən sözlər; böyük hərflə başlayır, nöqtə ilə bitir.

Daha dərinə

Elmi dil: daha böyük şagirdlər, valideynlər və müəllimlər üçün.

Ç hərfi C-yə altdan kiçik işarə əlavə etməklə yaranıb, Ş-nin S-dən yarandığı kimi. Bu işarə olan hərflər — Ç və Ş — kar səslərdir.

[ç] sözün hər yerində gəlir: çay, içir, üç.

Oyna və yoxla

Sözdə [ç] səsi var, yoxsa yox?

Dəftərdə belə yazırıq

  1. Bir sətir böyük Ç yaz.
  2. Bir sətir kiçik ç yaz.
  3. Hecaları yaz: ça ço çu çi çə.
  4. Bir söz yaz: çay.

Dəftərdə sinif işi belə görünür

15 noyabr1Sinif işi2Ç Ç Ç ç ç ç3ça ço çu çi çə4
Yazılış ardıcıllığı: 1 Tarix 2 Başlıq 3 Sətir 3: Ç Ç Ç ç ç ç 4 Sətir 4: ça ço çu çi çə
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.

Dəftəri aç

Diqqət: tez-tez edilən səhvlər

Hərfi güzgü kimi yazmaq. Nümunəyə baxıb istiqaməti yoxla.
Altdakı işarəni unutmaq. Çay və cay fərqli yazılır; işarəsiz söz səhv olur.

Həyatda harada lazımdır

  • Oxu: hər yeni hərf yeni sözlər açır.
  • Adlar: Ç böyük hərfi adların əvvəlində.
  • Yazı: sözləri hecalarla yazmaq.

Evdə edək

Əsas

  1. [ç] səsi olan 3 əşyanın şəklini çək.
  2. Hecaları oxu və yaz: ça ço çu çi çə.

Çətin ⭐

  1. Cümləni oxu: «Çinarə çay içir.» Neçə dəfə ç hərfi var?

Necə etməli

  1. Şəkil çəkməzdən əvvəl sözü yüksək səslə de.
  2. Hecanı iki dəfə oxu, sonra yaz.
  3. Çətin: böyük Ç hərfini də say.
Valideynlər üçün cavablar

Şəkillər fərqli ola bilər, məsələn: çay, çanta, çiçək. ⭐ Cümlədə ç hərfi 3 dəfədir.

Ev tapşırığının addım-addım həlli — Həlli göstər (əvvəlcə özün yoxla)
  1. Şəkillər

    1. Hər şəklin adını yüksək səslə de və [ç] səsini eşit: çay, çanta, çiçək, çətir.
  2. Hecalar

    1. Hər hecanı əvvəl oxu, sonra yaz: ça ço çu çi çə.
  3. ⭐

    1. Cümlədə hər ç hərfinin altından xətt çək və say.

Ev işi dəftərdə belə görünür

15 noyabr1Ev işi2ça ço çu çi çə3çay4
Yazılış ardıcıllığı: 1 Tarix 2 Başlıq 3 Sətir 3: ça ço çu çi çə 4 Sətir 4: çay
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.

Özünü yoxla