Ç ç səsi və hərfi
Dərs haqqında
Kitabda nə görəcəyik
Dərs addım-addım
- 1
Tapmaca5 dəq
Cavabı çay olan tapmaca.
- 2
Səs8 dəq
[ç] səsini deyirik, güzgüyə baxırıq.
- 3
Şəkillər8 dəq
Səsi sözlərdə tapırıq.
- 4
Hecalar8 dəq
Lövhədə oxuyuruq.
Lövhədəça ço çu çi çə - 5
Yazı8 dəq
Ç ç hərfini yazırıq.
Gəl anlayaq
Şagird üçün Sadə dil
Tanış ol: Ç ç!

Hecaları oxu
ça ço çu çi çə
Valideyn üçün
Necə kömək etmək
- Evdə adında [ç] olan 5 əşya tapın.
- Hecaları birlikdə oxuyun: ça ço çu çi çə.
- Uşaq hərfi barmağı ilə sizin kürəyinizdə yazsın, siz tapın.
Nəyi yoxlamalı
- Səsi sözdə eşidir.
- Böyük və kiçik hərfi fərqləndirir.
Müəllim üçün
Dərsin məqsədləri
- [ç] səsini eşitmək, Ç ç hərfini oxumaq və yazmaq.
Necə aparmaq
- Şəkil kartları, səs sxemi, hərf düzəltmə.
Fərdi yanaşma
- Çətinlik çəkənə: səs yalnız sözün əvvəlində.
- Tez bitirənə: səs sözün sonunda.
Suallar sinfə
- Hansı sözdə [ç] sonda gəlir?
Necə yoxlamaq
Şagird 8 sözdən 6-da səsi düzgün tapır.
Elmi dil Elmi dil
Səsin xüsusiyyəti
[ç] — samit, kar səsdir. [c] kimi deyilir, amma boğaz titrəmir: «ç-ç-ç», qatar kimi. Onun cütü var: [c]. Ovucunu boğazına qoy və hər ikisini de — biri titrəyir, o biri yox.
Metodik üsullar
- Səsi sözün əvvəlində, ortasında, sonunda tapmaq.
- Səs-hərf sxemi: göy kvadrat — samit.
- Hərfi havada, qumda, dəftərdə yazmaq.
Özün öyrən
Addım-addım
- Səsi de: [ç].
- Şəkillərin adını de, səsi eşit.
- Hecaları oxu.
- Hərfi yaz: Ç ç.
Bu dərsdəki terminlər
Altından xətt çəkilmiş sözə basın — izahı lüğətdə açılacaq.
- Samit
- Deyiləndə maneə olan səs: b, d, m, n…
- Səs
- Eşitdiyimiz və dediyimiz.
- Söz
- Mənası olan səslər birliyi.
- Heca
- Bir nəfəsdə deyilən hissə; hər hecada bir sait.
- Hərf
- Səsi yazmaq üçün işarə.
- Əlifba
- Dilin bütün hərfləri sıra ilə; Azərbaycan əlifbasında 32 hərf.
- Cümlə
- Fikir bildirən sözlər; böyük hərflə başlayır, nöqtə ilə bitir.
Daha dərinə
Elmi dil: daha böyük şagirdlər, valideynlər və müəllimlər üçün.
Ç hərfi C-yə altdan kiçik işarə əlavə etməklə yaranıb, Ş-nin S-dən yarandığı kimi. Bu işarə olan hərflər — Ç və Ş — kar səslərdir.
[ç] sözün hər yerində gəlir: çay, içir, üç.
Oyna və yoxla
Sözdə [ç] səsi var, yoxsa yox?
Dəftərdə belə yazırıq
- Bir sətir böyük Ç yaz.
- Bir sətir kiçik ç yaz.
- Hecaları yaz: ça ço çu çi çə.
- Bir söz yaz: çay.
Dəftərdə sinif işi belə görünür
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.
Diqqət: tez-tez edilən səhvlər
Həyatda harada lazımdır
- Oxu: hər yeni hərf yeni sözlər açır.
- Adlar: Ç böyük hərfi adların əvvəlində.
- Yazı: sözləri hecalarla yazmaq.
Evdə edək
Əsas
- [ç] səsi olan 3 əşyanın şəklini çək.
- Hecaları oxu və yaz: ça ço çu çi çə.
Çətin ⭐
- Cümləni oxu: «Çinarə çay içir.» Neçə dəfə ç hərfi var?
Necə etməli
- Şəkil çəkməzdən əvvəl sözü yüksək səslə de.
- Hecanı iki dəfə oxu, sonra yaz.
- Çətin: böyük Ç hərfini də say.
Valideynlər üçün cavablar
Şəkillər fərqli ola bilər, məsələn: çay, çanta, çiçək. ⭐ Cümlədə ç hərfi 3 dəfədir.
Ev tapşırığının addım-addım həlli — Həlli göstər (əvvəlcə özün yoxla)
Şəkillər
- Hər şəklin adını yüksək səslə de və [ç] səsini eşit: çay, çanta, çiçək, çətir.
Hecalar
- Hər hecanı əvvəl oxu, sonra yaz: ça ço çu çi çə.
⭐
- Cümlədə hər ç hərfinin altından xətt çək və say.
Ev işi dəftərdə belə görünür
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.