Maliyyə savadı: büdcə
Dərs haqqında

Büdcə — gəlir və xərclərin planıdır. Gəlir — daxil olan pul (məsələn, cib xərcliyi), xərc — sərf olunan puldur. Azərbaycanın pul vahidi manatdır: 1 manat = 100 qəpik. Ehtiyac — yaşamaq üçün mütləq lazım olan şeydir (qida, geyim, məktəb ləvazimatı); istək — olması xoş, amma vacib olmayan şeydir (yeni oyuncaq). Ağıllı büdcə qaydası: əvvəl ehtiyaclar, sonra qənaət, qalanı istəklərə. Qənaət — pulun bir hissəsini gələcək məqsəd üçün saxlamaqdır. Xərcləri yazmaq pulun hara getdiyini görməyə kömək edir. Gəlir − xərc = qalıq; qalıq mənfi olmamalıdır.
Kitabda nə görəcəyik
Dərslikdə mövzu adətən böyük şəkil, suallar, kiçik müşahidə və ya layihə tapşırığı ilə verilir. Şəkil üzrə danışın, sualları öz həyatınızla bağlayın, müşahidəni evdə davam etdirin.
Dərsliklə əlaqə:
Bu, dərsliyin mətni deyil — mövzunun qısa təsviridir. Dəqiq səhifəni öz dərsliyinizdə yoxlayın.
Dərs addım-addım
- 1
Başlanğıc5 dəq
Pul haradan gəlir?
- 2
Yeni mövzu10 dəq
Gəlir və xərc.
- 3
Praktika10 dəq
Ehtiyac və istək.
- 4
Oyun10 dəq
Büdcə cədvəli.
- 5
Yekun5 dəq
Qənaət məqsədi.
Gəl anlayaq
Şagird üçün Sadə dil

| Həftəlik büdcə | Manat |
|---|---|
| 💰 gəlir (cib xərcliyi) | 10 |
| ✏️ ehtiyac: dəftər, qələm | 3 |
| 🐷 qənaət | 4 |
| 🎈 istək | 2 |
| qalıq | 10 − 3 − 4 − 2 = 1 |
Valideyn üçün
Necə kömək etmək
- Övladınızla birlikdə alış-veriş siyahısı tutun və qiymətləri müqayisə edin.
- Qənaət qutusu üçün məqsəd seçin.
Müəllim üçün
Dərsin məqsədləri
- Gəlir, xərc və qənaət anlayışlarını bilmək, ehtiyac və istəyi fərqləndirmək, sadə həftəlik büdcə tərtib etmək.
Necə aparmaq
- Müşahidə, şəkil üzrə söhbət, qrup işi, kiçik layihə
Fərdi yanaşma
- Zəif şagirdlər: şəkil və kartlarla; güclü şagirdlər: əlavə fakt tapıb sinfə danışır
Suallar sinfə
- Pulu necə ağıllı planlaşdırırıq?
Necə yoxlamaq
Şagird ehtiyac və istəyi fərqləndirir və sadə büdcə tutur.
Elmi dil Elmi dil
Niyə qənaət?
Hər həftə az-az saxlayanda böyük məqsədə çatmaq olur: 4 manat × 5 həftə = 20 manat.
Reklam
Reklam istəkləri ehtiyac kimi göstərməyə çalışır — almadan əvvəl düşün.
Özün öyrən
Addım-addım
- Gəlirimi bilirəm.
- Ehtiyacları əvvələ qoydum.
- Qənaət ayırdım.
- Qalıq mənfi deyil.
Daha dərinə
Elmi dil: daha böyük şagirdlər, valideynlər və müəllimlər üçün.
Ailənin, məktəbin və dövlətin də büdcəsi var — hamısı eyni qaydaya əsaslanır: gəlir və xərci planlaşdırmaq.
Oyna və yoxla
Ehtiyacdır, yoxsa istək?
Dəftərdə belə yazırıq
- Bir həftəlik büdcə cədvəli tut: gəlir, ehtiyac, qənaət, istək, qalıq.
Dəftərdə sinif işi belə görünür
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.
Diqqət: tez-tez edilən səhvlər
Həyatda harada lazımdır
- Təbii zonalar
- Faydalı qazıntılar
Evdə edək
Əsas
- Məsələ: 15 manat cib xərcliyindən 5 manat dəftərlərə, 6 manat qənaətə getdi. İstəyə neçə manat qalır?
Əlavə ⭐
- Arzu etdiyin bir əşya üçün qənaət planı qur: qiyməti, həftəlik qənaət, neçə həftə.
Necə etməli
- Evdə müşahidə et və ya böyüklə danış.
- Gördüklərini dəftərə yaz və ya çək.
Valideynlər üçün cavablar
15 − 5 − 6 = 4 manat. Plan nümunəsi: kitab 12 manat, həftədə 3 manat qənaət → 12 : 3 = 4 həftə.
Ev tapşırığının addım-addım həlli — Həlli göstər (əvvəlcə özün yoxla)
Məsələ
- Velosiped 120 manatdır. Hər ay 20 manat qənaət etsək, 120 : 20 = 6 aya alarıq.
Ev işi dəftərdə belə görünür
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.