Dövri alqoritmlər
Dərs haqqında

Alqoritmlərin üç əsas növü var. Xətti alqoritmdə addımlar bir-birinin ardınca, bir dəfə yerinə yetirilir. Budaqlanan alqoritmdə şərtdən asılı olaraq bu və ya digər hərəkət seçilir. Dövri alqoritmdə isə bəzi hərəkətlər təkrar-təkrar icra olunur. Təkrarlanan hərəkətlər ardıcıllığına dövr, daxilində dövr olan alqoritmə dövri alqoritm deyilir. Məsələn, kvadrat çəkmək üçün «irəli 50, sağa 90» komandalarını 4 dəfə yazmaq əvəzinə dövr işlədirik: TƏKRARLA 4 DƏFƏ: irəli 50, sağa 90. Dövrə aid komandalar sağa çəkilərək (girintili) yazılır ki, hansıların təkrarlandığı aydın olsun. Təkrarların sayı əvvəlcədən məlum deyilsə, dövr şərti yazılır: TƏKRARLA NƏ QƏDƏR Kİ xana rəngsizdir: xananı rənglə, irəli get. Şərt ödəndikcə dövr davam edir, ödənməyəndə dayanır. Blok-sxemdə dövr geri qayıdan oxla göstərilir: şərt yoxlanılır, «hə» olanda dövrün gövdəsi icra olunur və yenidən şərtə qayıdılır, «yox» olanda dövrdən çıxılır. Dövrlər alqoritmi qısaldır, səhv ehtimalını azaldır və dəyişdirməyi asanlaşdırır. Həyatda da dövri hadisələr çoxdur: gecə və gündüzün növbələşməsi, fəsillər, idmanda dövrələr.
Kitabda nə görəcəyik
6-cı sinifdə informatika dərsliyi kompüterin quruluşu və iş prinsipi, ədədi informasiyanın kodlaşdırılması, elektron təqdimatlar, alqoritmin xassələri və dövri alqoritmlər, proqramda dəyişənlər və elektron poçt mövzularını əhatə edir. Mövzu qısa izah, nümunə və kompüterdə və ya kompütersiz yerinə yetirilən tapşırıqla verilir.
Dərsliklə əlaqə:
Bu, dərsliyin mətni deyil — mövzunun qısa təsviridir. Dəqiq səhifəni öz dərsliyinizdə yoxlayın.
Dərs addım-addım
- 1
Başlanğıc5 dəq
Dairəvi yolda qaçan robot.
- 2
Yeni mövzu10 dəq
Üç növ alqoritm.
- 3
Praktika10 dəq
TƏKRARLA n DƏFƏ.
- 4
Oyun10 dəq
Dövr şərti və blok-sxem.
- 5
Yekun5 dəq
Alqoritmi qısaldırıq.
Gəl anlayaq
Şagird üçün Sadə dil

| Növ | Necə işləyir | Nümunə |
|---|---|---|
| xətti | addımlar bir dəfə, ardıcıl | səhər yeməyi hazırla |
| budaqlanan | şərtə görə seçim | yağış yağırsa, çətir götür |
| dövri (sayla) | n dəfə təkrar | TƏKRARLA 4 DƏFƏ: irəli 50, sağa 90 |
| dövri (şərtlə) | şərt ödəndikcə təkrar | muncuq olduqca götür |
Valideyn üçün
Necə kömək etmək
- Uşaqla «dövrü tap» oyunu oynayın: mahnıda, rəqsdə, gündəlik işlərdə nə təkrarlanır və neçə dəfə?
Müəllim üçün
Dərsin məqsədləri
- Xətti, budaqlanan və dövri alqoritmləri fərqləndirmək, alqoritmdə təkrarlanan hissəni tapmaq, «TƏKRARLA n DƏFƏ» və «TƏKRARLA NƏ QƏDƏR Kİ» komandalarını işlətmək, dövrü blok-sxemlə göstərmək.
Necə aparmaq
- Kompüterdə praktik iş, kompütersiz modelləşdirmə, cütlükdə iş, mini-layihə
Fərdi yanaşma
- Zəif şagirdlər: nümunə üzrə addım-addım; güclü şagirdlər: öz tapşırığını qurur və yoxlayır
Suallar sinfə
- Eyni addımı on dəfə yazmaq əvəzinə nə etmək olar?
Necə yoxlamaq
Şagird alqoritm növlərini fərqləndirir, təkrarlanan hissəni tapır, sayla və şərtlə dövr yazır və onu blok-sxemlə göstərir.
Elmi dil Elmi dil
Təbiətdə dövrlər
Suyun dövranı (buxarlanma → bulud → yağış → çay → dəniz) təbiətdəki dövrün nümunəsidir.
Ürək
Ürək hər döyüntüdə eyni dövrü təkrarlayır.
Özün öyrən
Addım-addım
- Üç növ alqoritmi fərqləndirdim.
- Təkrarlanan hissəni tapdım.
- TƏKRARLA komandasını işlətdim.
- Dövrü blok-sxemlə çəkdim.
Daha dərinə
Elmi dil: daha böyük şagirdlər, valideynlər və müəllimlər üçün.
Dövrün içində başqa dövr də ola bilər — buna iç-içə dövr deyilir; məsələn, 3 kvadrat çəkmək üçün kvadrat dövrünü 3 dəfə təkrarlamaq.
Oyna və yoxla
Alqoritmin növü hansıdır?
Dəftərdə belə yazırıq
- Kvadrat və bərabərtərəfli üçbucaq çəkmə alqoritmini dövrlə yaz.
- Həyatdan 3 dövri hadisə yaz.
- «Pilləkənlə 10 pillə qalx» alqoritminin blok-sxemini çək.
Dəftərdə sinif işi belə görünür
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.
Diqqət: tez-tez edilən səhvlər
Həyatda harada lazımdır
- Proqramda dəyişənlər
Evdə edək
Əsas
- Gündəlik həyatından bir dövri alqoritm yaz (məs., gül əkmək) və təkrarlanan hissəni girintili göstər.
Əlavə ⭐
- Altıbucaq çəkmək üçün neçə dəfə təkrar və hansı bucaq lazımdır?
Necə etməli
- Tapşırığı böyüklə birlikdə et.
- Gördüyünü sözlə izah et.
Valideynlər üçün cavablar
Kvadrat: TƏKRARLA 4 DƏFƏ: irəli 50, sağa 90. Üçbucaq: TƏKRARLA 3 DƏFƏ: irəli 50, sağa 120. Altıbucaq: TƏKRARLA 6 DƏFƏ: irəli 50, sağa 60 (360 : 6 = 60).
Ev tapşırığının addım-addım həlli — Həlli göstər (əvvəlcə özün yoxla)
Qısaldaq
- Uzun alqoritm: irəli 30, sağa 72, irəli 30, sağa 72, irəli 30, sağa 72, irəli 30, sağa 72, irəli 30, sağa 72. Təkrarlanan cüt: «irəli 30, sağa 72», 5 dəfə. Qısa yazı: TƏKRARLA 5 DƏFƏ: irəli 30, sağa 72. Nəticə — beşbucaq (72 × 5 = 360).
Ev işi dəftərdə belə görünür
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.