Xətlə həcm: ştrix və kölgə
Dərs haqqında

Ştrix — bir-birinə yaxın çəkilmiş paralel xətlərdir. Xətlər nə qədər sıx və tünd olarsa, yer bir o qədər qaranlıq görünür. Çarpaz ştrix — xətlərin üstündən başqa istiqamətdə yenə xətt çəkmək, bu daha tünd kölgə verir. İşıq bir tərəfdən düşür: o tərəf açıq qalır, qarşı tərəf tünd olur, əşyanın altında isə düşən kölgə yaranır. Belə rəsm həcmli görünür.
Kitabda nə görəcəyik
Təsviri incəsənət dərsində uşaq rəng, xətt və forma ilə tanış olur, rəsm çəkir və naxış yaradır. Dərslikdəki nümunələrə baxın, sonra öz işinizi edin.
Dərsliklə əlaqə:
Bu, dərsliyin mətni deyil — mövzunun qısa təsviridir. Dəqiq səhifəni öz dərsliyinizdə yoxlayın.
Dərs addım-addım
- 1
Başlanğıc5 dəq
Lampa ilə top.
- 2
Yeni mövzu10 dəq
Ştrix növləri.
- 3
Praktika10 dəq
Tünd–açıq zolaq.
- 4
Oyun10 dəq
Həcmli top.
- 5
Yekun5 dəq
Kölgəni yoxlayıram.
Gəl anlayaq
Şagird üçün Sadə dil

| Yer | Necə çəkirik? |
|---|---|
| ☀️ işıqlı tərəf | kağız ağ qalır |
| 🌗 yarımkölgə | seyrək, yüngül ştrix |
| 🌑 öz kölgəsi | sıx, çarpaz ştrix |
| ⬛ düşən kölgə | əşyanın altında tünd ləkə |
Valideyn üçün
Necə kömək etmək
- Masa lampası ilə topu işıqlandırın, uşaq işıq və kölgəni göstərsin.
- Kölgənin lampanı tərpədəndə necə dəyişdiyinə baxın.
Müəllim üçün
Dərsin məqsədləri
- Ştrix və çarpaz ştrixlə işıq və kölgəni göstərmək, düz dairəni həcmli topa çevirmək.
Necə aparmaq
- Müşahidə, rəsm, rəng qarışdırma, sərgi
Fərdi yanaşma
- Zəif şagirdlər: hazır konturu rəngləyir; güclü şagirdlər: öz kompozisiyasını yaradır
Suallar sinfə
- Xətlə həcmi necə göstəririk?
Necə yoxlamaq
Şagird işıq istiqamətini seçir və topu dörd tonla çəkir.
Elmi dil Elmi dil
Niyə kölgə yaranır?
İşıq düz xətt üzrə yayılır; əşya işığın yolunu kəsir və arxasında kölgə qalır.
Kölgə hara düşür?
Həmişə işığın əks tərəfinə.
Özün öyrən
Addım-addım
- İşıq hardan düşür? Oxla göstərirəm.
- Açıq yeri ağ saxlayıram.
- Kölgəni tədricən tündləşdirirəm.
Daha dərinə
Elmi dil: daha böyük şagirdlər, valideynlər və müəllimlər üçün.
Bəzi rəssamlar kölgəni xətlə yox, nöqtələrlə çəkir: nöqtə nə qədər sıxdırsa, yer bir o qədər tünd görünür.
Oyna və yoxla
Hansı ştrix?
Dəftərdə belə yazırıq
- 5 xanalı «tünd–açıq» zolağı ştrixlə doldur.
- Top çək: işıq, yarımkölgə, kölgə, düşən kölgə.
Dəftərdə sinif işi belə görünür
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.
Diqqət: tez-tez edilən səhvlər
Həyatda harada lazımdır
- Kub və silindrin kölgəsi
- Natürmort qələmlə
Evdə edək
Əsas
- Evdə bir meyvəni lampa ilə işıqlandır və ştrixlə çək.
Əlavə ⭐
- Eyni əşyanı işıq sağdan və soldan düşəndə iki dəfə çək.
Necə etməli
- Rəsm üçün sakit yer və materiallar hazırla.
- İşini böyüyə göstər və izah et.
Valideynlər üçün cavablar
İşıq sağdan düşəndə kölgə sol tərəfdə və sola doğru düşür; soldan düşəndə — əksinə.
Ev tapşırığının addım-addım həlli — Həlli göstər (əvvəlcə özün yoxla)
Planla
- Lampa yuxarıda solda → topun yuxarı solu ağ, aşağı sağı tünd, kölgə aşağı sağa düşür.
Ev işi dəftərdə belə görünür
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.