Ölkəni seçin
5-ci sinifMusiqiMuğam sənəti

Muğam dəstgahları

Dərsin məqsədi: Muğamın Azərbaycan xalqının klassik musiqi sənəti olduğunu bilmək, dəstgahın hissələrini və muğam üçlüyünü tanımaq, əsas muğamların adlarını demək.
← Muğam sənəti

Dərs haqqında

Muğam — Azərbaycan xalqının əsrlərdən bəri yaşayan klassik musiqi sənətidir. Muğamda melodiya improvizasiya ilə, yəni ifa zamanı yaradıcılıqla inkişaf etdirilir. 2003-cü ildə UNESCO Azərbaycan muğamını bəşəriyyətin şifahi və qeyri-maddi irsinin şah əsəri elan edib. Muğam dəstgahı böyük çoxhissəli əsərdir: bərdaşt (giriş) ilə başlayır, sonra şöbə və guşələr gəlir; aralarında ritmik instrumental parçalar — rənglər və ritmik mahnılar — təsniflər ifa olunur. Əsas muğamlar: Rast, Şur, Segah, Çahargah, Bayatı-Şiraz, Şüştər, Hümayun. Muğamı adətən üçlük ifa edir: xanəndə (həm də qaval çalır), tarzən və kamançaçı.

Dərsin məqsədi: Muğamın Azərbaycan xalqının klassik musiqi sənəti olduğunu bilmək, dəstgahın hissələrini və muğam üçlüyünü tanımaq, əsas muğamların adlarını demək.

Kitabda nə görəcəyik

5-ci sinifdə musiqi dərsi musiqinin poeziya, təsviri sənət və səhnə ilə əlaqəsini öyrədir. Mövzuda dinləmə nümunəsi, suallar və ifa tapşırığı olur.

Dərsliklə əlaqə:

Bu, dərsliyin mətni deyil — mövzunun qısa təsviridir. Dəqiq səhifəni öz dərsliyinizdə yoxlayın.

Dərs addım-addım

  1. 1

    Başlanğıc5 dəq

    Muğam səslənir.

  2. 2

    Yeni mövzu10 dəq

    Muğam nədir?

  3. 3

    Praktika10 dəq

    Dəstgahın quruluşu.

  4. 4

    Oyun10 dəq

    Muğam üçlüyü.

  5. 5

    Yekun5 dəq

    Əsas muğamlar.

Gəl anlayaq

Şagird üçün Sadə dil

Dəstgahın hissəsiNədir?
bərdaştgiriş
şöbə, guşəimprovizasiyalı əsas hissələr
rəngritmik instrumental parça
təsnifritmik mahnı
xanəndə + tar + kamança

Daha dərinə

Elmi dil: daha böyük şagirdlər, valideynlər və müəllimlər üçün.

Üzeyir Hacıbəylinin «Leyli və Məcnun» operasında muğam ifası operaya daxil edilib — bu, Şərq və Qərb musiqisinin birləşməsi idi.

Oyna və yoxla

Bu nədir?

Dəftərdə belə yazırıq

  1. Dəstgahın sxemini çək: bərdaşt → şöbələr → rənglər, təsniflər → sonluq.
  2. 7 əsas muğamın adını yaz.

Dəftərdə sinif işi belə görünür

15 noyabr1Sinif işi2bərdaşt → şöbə və guşələr → rəng, təsnif · xanəndə + tar + kamança3
Yazılış ardıcıllığı: 1 Tarix 2 Başlıq 3 Sətir 3: bərdaşt → şöbə və guşələr → rəng, təsnif · xanəndə + tar + kamança
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.

Dəftəri aç

Diqqət: tez-tez edilən səhvlər

Muğamı adi mahnı saymaq. Muğam improvizasiyalı, çoxhissəli klassik sənətdir.
Rəng ilə təsnifi qarışdırmaq. Rəng — instrumental, təsnif — oxunan parçadır.

Həyatda harada lazımdır

  • Musiqidə obraz

Evdə edək

Əsas

  1. Bir muğam ifası dinlə və onun əhvalını 3–4 cümlə ilə təsvir et.

Əlavə ⭐

  1. Muğam üçlüyünün alətlərini çək və adlarını yaz.

Necə etməli

  1. Böyüklə birlikdə dinlə və ya oxu.
  2. Hiss etdiyini sözlə de.
Valideynlər üçün cavablar

Cavab dinlənilən muğamdan asılıdır. Alətlər: tar (simli, mizrabla çalınır), kamança (simli, kamanla çalınır), qaval (zərb aləti, xanəndə çalır).

Ev tapşırığının addım-addım həlli — Həlli göstər (əvvəlcə özün yoxla)
  1. Düşün

    1. Muğam notla tam yazılmır, ustaddan şagirdə dinləyərək və təkrar edərək öyrədilir. Ona görə də ona «şifahi irs» deyilir.

Ev işi dəftərdə belə görünür

15 noyabr1Ev işi2Muğam dəstgahı3
Yazılış ardıcıllığı: 1 Tarix 2 Başlıq 3 Sətir 3: Muğam dəstgahı
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.

Özünü yoxla