Ədədin faizinin hesablanması
Dərs haqqında

Faiz ədədin yüzdə bir hissəsidir: 1 % = 1/100 = 0,01. Ədədin faizini tapmaq üçün əvvəl onun 1 %-ni (ədədi 100-ə bölürük), sonra lazım olan faizi tapırıq (vururuq). 80-in 25 %-i: 80 : 100 = 0,8; 0,8 · 25 = 20. Başqa yol: faizi onluq kəsr kimi yazıb ədədə vururuq: 80 · 0,25 = 20. Bəzi faizləri kəsrlə hesablamaq daha asandır: 50 % = 1/2, 25 % = 1/4, 10 % = 1/10, 20 % = 1/5. Deməli, 80-in 25 %-i 80 : 4 = 20, 350-nin 10 %-i 350 : 10 = 35. 10 %-dən istifadə edib başqa faizləri tapmaq olar: 350-nin 30 %-i = 35 · 3 = 105; 5 %-i = 35 : 2 = 17,5. Endirim məsələsi: 60 manatlıq köynəyə 20 % endirim var. Endirim: 60 : 5 = 12 manat; yeni qiymət: 60 − 12 = 48 manat. Ədədin 100 %-i ədədin özüdür.
Kitabda nə görəcəyik
5-ci sinif riyaziyyat dərsliyində mövzu adətən həyati nümunə, qayda, həll olunmuş misal və müxtəlif çətinlikdə tapşırıqlarla verilir. Əvvəl nümunəni diqqətlə oxuyun, qaydanı öz sözlərinizlə deyin, sonra tapşırıqları dəftərdə həll edib cavabı yoxlayın.
Dərsliklə əlaqə:
Bu, dərsliyin mətni deyil — mövzunun qısa təsviridir. Dəqiq səhifəni öz dərsliyinizdə yoxlayın.
Dərs addım-addım
- 1
Başlanğıc5 dəq
Yüz xanalı kvadrat.
- 2
Yeni mövzu10 dəq
1 % və ədədin faizi.
- 3
Praktika10 dəq
Kəsrlərlə faizlər.
- 4
Oyun10 dəq
10 % açarı.
- 5
Yekun5 dəq
Endirim məsələsi.
Gəl anlayaq
Şagird üçün Sadə dil

| Faiz | Kəsr | Nümunə |
|---|---|---|
| 50 % | 1/2 | 40-ın 50 %-i = 20 |
| 25 % | 1/4 | 80-in 25 %-i = 20 |
| 20 % | 1/5 | 60-ın 20 %-i = 12 |
| 10 % | 1/10 | 350-nin 10 %-i = 35 |
Valideyn üçün
Necə kömək etmək
- Mağazada endirim etiketlərinə birlikdə baxın və uşaqdan yeni qiyməti təxmini hesablamağı xahiş edin.
Müəllim üçün
Dərsin məqsədləri
- Ədədin faizini tapmaq, 10 %, 25 %, 50 % kimi faizləri kəsrlə əlaqələndirib şifahi hesablamaq, endirim məsələlərini həll etmək.
Necə aparmaq
- Modelləşdirmə, həll olunmuş nümunə üzrə iş, cütlükdə məsələ həlli, təxmin və yoxlama, müstəqil iş
Fərdi yanaşma
- Zəif şagirdlər: model və nümunə üzrə addım-addım; güclü şagirdlər: çoxaddımlı məsələ və öz məsələsini qurmaq
Suallar sinfə
- Ədədin faizini necə tez tapmaq olar?
Necə yoxlamaq
Şagird ədədin faizini tapır, sadə faizləri kəsrlə əlaqələndirib şifahi hesablayır və endirim məsələlərini həll edir.
Elmi dil Elmi dil
Yüz xanalı kvadrat
25 % — 100 xanadan 25-i, yəni dörddə biri.
10 % açarı
Ədədi 10-a böl, sonra 10 %-ləri topla: 30 % = 3 · 10 %.
Özün öyrən
Addım-addım
- Ədədin 1 %-ni tapdım.
- Faizi kəsrlə hesabladım.
- 10 %-dən istifadə etdim.
- Endirim məsələsi həll etdim.
Bu dərsdəki terminlər
Altından xətt çəkilmiş sözə basın — izahı lüğətdə açılacaq.
- Faiz
- Yüzdə bir hissə: 1% = 1/100.
- Onluq kəsr
- Məxrəci 10, 100, 1000 olan kəsr: 0,7.
- Həcm
- Cismin tutduğu fəza; kub vahidlərlə: sm³.
Daha dərinə
Elmi dil: daha böyük şagirdlər, valideynlər və müəllimlər üçün.
Bir çox Avropa dillərində faizi bildirən söz latınca «yüzdən» mənasını verən ifadədən yaranıb.
Oyna və yoxla
Cavab neçədir?
Dəftərdə belə yazırıq
- Hesabla: 120-nin 50 %-i, 25 %-i, 10 %-i, 5 %-i.
- 400-ün 15 %-i; 90-ın 30 %-i.
- 45 manatlıq çantaya 20 % endirim var. Yeni qiymət?
Dəftərdə sinif işi belə görünür
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.
Diqqət: tez-tez edilən səhvlər
Həyatda harada lazımdır
- Düzbucaqlı paralelepipedin həcmi
Evdə edək
Əsas
- Reklamda və ya etiketdə 2 faiz tap (endirim, tərkib) və onların nə demək olduğunu izah et.
Əlavə ⭐
- Sinifdə 30 şagird var, 40 %-i oğlandır. Neçə oğlan var?
Necə etməli
- Tapşırıqları dəftərdə həll et.
- Cavabı təxminlə və ya tərs əməllə yoxla.
Valideynlər üçün cavablar
120: 50 % = 60, 25 % = 30, 10 % = 12, 5 % = 6. 400-ün 15 %-i = 60; 90-ın 30 %-i = 27. Çanta: endirim 9 manat, yeni qiymət 36 manat. Ev: 30 · 0,4 = 12 oğlan.
Ev tapşırığının addım-addım həlli — Həlli göstər (əvvəlcə özün yoxla)
Həll edək
- Telefonun qiyməti 350 manatdır, 10 % endirim var. Yeni qiymət? 10 %: 350 : 10 = 35 manat. Yeni qiymət: 350 − 35 = 315 manat. Yoxlama: 315 qiymətin 90 %-dir: 35 · 9 = 315 ✓.
Ev işi dəftərdə belə görünür
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.