Ölkəni seçin
5-ci sinifTəbiətMaddələr və onların xassələri

Qarışıqlar və onların ayrılması

Dərsin məqsədi: Təmiz maddə ilə qarışığı fərqləndirmək, qarışıqların ayrılma üsullarını (ələmə, maqnitlə ayırma, çökdürmə, süzmə, buxarlandırma) bilmək və konkret qarışıq üçün uyğun üsulu seçmək.
← Maddələr və onların xassələri

Dərs haqqında

Təmiz maddə yalnız bir maddədən ibarətdir (distillə edilmiş su, şəkər, dəmir). Qarışıq isə iki və ya daha çox maddənin bir yerə qarışmasıdır (torpaq, dəniz suyu, hava, salat). Qarışıqdakı hər maddə öz xassələrini saxlayır, ona görə onları bir-birindən ayırmaq olur. Bəzi qarışıqlarda hissələri gözlə görmək olur (qum və daş), bəzilərində isə görmək olmur — məsələn, duz suda həll olanda məhlul yaranır. Ayırma üsulu maddələrin fərqli xassəsinə əsaslanır. Ələmə: ölçüsü fərqli hissəciklər ələklə ayrılır (un və kəpək, qum və çınqıl). Maqnitlə ayırma: dəmir əşyalar maqnitə cəzb olunur (dəmir yonqarı və qum). Çökdürmə: suda həll olmayan ağır hissəciklər qabın dibinə çökür, üstdəki su ehtiyatla başqa qaba tökülür. Süzmə: qarışıq süzgəc kağızından və ya parçadan keçirilir — su keçir, həll olmayan bərk hissəciklər (qum, gil) qalır. Buxarlandırma: məhlul qızdırılır, su buxarlanır, həll olmuş bərk maddə (duz) qabda qalır. Bəzən bir neçə üsul ardıcıl işlənir: qum və duz qarışığına su əlavə edilir, süzülür (qum qalır), sonra süzüntü buxarlandırılır (duz qalır). Bu üsullardan mətbəxdə, tikintidə, su təmizləyici qurğularda istifadə olunur.

Dərsin məqsədi: Təmiz maddə ilə qarışığı fərqləndirmək, qarışıqların ayrılma üsullarını (ələmə, maqnitlə ayırma, çökdürmə, süzmə, buxarlandırma) bilmək və konkret qarışıq üçün uyğun üsulu seçmək.

Kitabda nə görəcəyik

5-ci sinifdə «Təbiət» fənni insan orqanizmi və sağlamlıq, canlıların müxtəlifliyi, maddələr və onların xassələri, enerji, qüvvə və hərəkət, ətraf mühit mövzularını əhatə edir. Mövzunu dərslikdən oxuyun, sadə təcrübələri böyüklərin nəzarəti ilə edin və müşahidələri dəftərə yazın.

Dərsliklə əlaqə:

Bu, dərsliyin mətni deyil — mövzunun qısa təsviridir. Dəqiq səhifəni öz dərsliyinizdə yoxlayın.

Dərs addım-addım

  1. 1

    Başlanğıc5 dəq

    Qum, duz və dəmir: necə ayıraq?

  2. 2

    Yeni mövzu10 dəq

    Təmiz maddə və qarışıq.

  3. 3

    Praktika10 dəq

    Ayırma üsulları.

  4. 4

    Oyun10 dəq

    Üsul seçirik.

  5. 5

    Yekun5 dəq

    Kiçik laboratoriya.

Gəl anlayaq

Şagird üçün Sadə dil

ÜsulHansı fərqə əsaslanır?Nümunə
ələməölçüqum + çınqıl
maqnitmaqnitə cəzb olunmadəmir + qum
süzməhəll olub-olmamaqum + su
buxarlandırmabuxarlanmaduzlu su
qarışıq → üsul → təmiz maddələr

Daha dərinə

Elmi dil: daha böyük şagirdlər, valideynlər və müəllimlər üçün.

Neft də qarışıqdır: neft emalı zavodlarında onu qızdırıb müxtəlif hissələrə (benzin, kerosin, mazut) ayırırlar.

Oyna və yoxla

Hansı üsulla ayırmaq olar?

Dəftərdə belə yazırıq

  1. Süzmə qurğusunun şəklini çək və hissələrini qeyd et.
  2. Qum, duz və dəmir yonqarı qarışığını ayırmaq üçün 4 addımlıq plan yaz.

Dəftərdə sinif işi belə görünür

15 noyabr1Sinif işi2təmiz maddə — bir maddə · qarışıq — bir neçə maddə · ələmə (ölçü) · maqnit (dəmir) · çökdürmə · süzmə (həll olmayan bərk) · buxarlandırma (həll olmuş bərk)3
Yazılış ardıcıllığı: 1 Tarix 2 Başlıq 3 Sətir 3: təmiz maddə — bir maddə · qarışıq — bir neçə maddə · ələmə (ölçü) · maqnit (dəmir) · çökdürmə · süzmə (həll olmayan bərk) · buxarlandırma (həll olmuş bərk)
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.

Dəftəri aç

Diqqət: tez-tez edilən səhvlər

Duzlu suyu süzməklə ayırmağa çalışmaq. Həll olmuş duz süzgəcdən keçir; onu buxarlandırma ilə ayırırlar.
Bütün metalların maqnitə yapışdığını düşünmək. Dəmir yapışır, alüminium və mis yapışmır.

Həyatda harada lazımdır

  • Enerjinin növləri və çevrilmələri

Evdə edək

Əsas

  1. Evdə 5 qarışıq tap və hər birini necə ayırmaq mümkün olduğunu yaz.

Əlavə ⭐

  1. Qum-duz təcrübəsini et və nəticəni şəkillə göstər.

Necə etməli

  1. Mövzunu dərslikdən oxu.
  2. Açar sözləri və sxemi dəftərə köçür, bir sadə müşahidə et və yaz.
Valideynlər üçün cavablar

Plan: 1) maqnitlə dəmir yonqarını çıxar; 2) su əlavə et və qarışdır (duz həll olur); 3) süz — qum süzgəcdə qalır; 4) süzüntünü buxarlandır — duz qalır.

Ev tapşırığının addım-addım həlli — Həlli göstər (əvvəlcə özün yoxla)
  1. Düşün

    1. Çay dəmləyəndə süzgəcdən istifadə edirik. Bu, hansı ayırma üsuludur və nəyə əsaslanır? Bu, süzmədir: dəmlənmiş çayın həll olmuş maddələri su ilə birlikdə süzgəcdən keçir, həll olmayan çay yarpaqları isə süzgəcdə qalır. Gündəlik həyatda elmi üsulları çox vaxt fərqinə varmadan işlədirik.

Ev işi dəftərdə belə görünür

15 noyabr1Ev işi2Qarışıqlar3
Yazılış ardıcıllığı: 1 Tarix 2 Başlıq 3 Sətir 3: Qarışıqlar
Nümunə: tarix və başlıq ölkənin dəftər qaydasına uyğundur.

Özünü yoxla